Nga Vladimir Muçaj :

Protesta, Rama, Berisha dhe një popull që kërkon të dëgjohet

Shumë herë kam shkruar për protestat në Shqipëri, shpesh edhe përpara se ato të zhvilloheshin, duke ndarë perceptimin tim mbi arsyet, mënyrën e organizimit dhe efektet e tyre. Kam qenë kritik ndaj shumë protestave të opozitës, veçanërisht atyre të drejtuara nga Partia Demokratike, jo për të drejtën e protestës, por për mënyrën se si ajo është konceptuar dhe zhvilluar.
Megjithatë, protesta e fundit në Tiranë, e nxitur nga ngjarjet e Zvërnecit, paraqet një realitet të ndryshëm dhe meriton një lexim më të thellë.
Së pari, pjesëmarrja ishte masive, jo vetëm në numër, por edhe në përfaqësimin e grupmoshave të ndryshme. Në shesh nuk dolën militantë të zakonshëm politikë, por qytetarë të zakonshëm. Po aq domethënës ishte edhe fakti se protesta u zhvillua pa dhunë, pa vandalizëm dhe pa përplasje të organizuara. Një nga momentet që u bë viral në rrjetet sociale ishte gjesti i një protestuesi që mori kapelën e rënë të një polici dhe ia dorëzoi me respekt. Një simbol i vogël, por me domethënie të madhe për karakterin e protestës.
Por elementi më interesant mbetet natyra e revoltës. Kjo nuk është një protestë e drejtuar vetëm kundër Kryeministrit Edi Rama. Në mënyrë po aq të qartë, ajo shpreh mosbesim edhe ndaj opozitës tradicionale dhe drejtuesit të saj, Sali Berisha. Madje, refuzimi i përfshirjes së figurave politike në protestë dëshmon se kemi të bëjmë me një fenomen që tejkalon ndarjen klasike qeveri-opozitë.
Për herë të parë pas shumë vitesh, duket se në skenë kemi tre aktorë të veçantë: Edi Ramën, Sali Berishën dhe një popull që proteston jashtë kontrollit politik të të dyve.
Ka shumë diskutime mbi ndikime të mundshme të jashtme, përfshirë pretendimet për ndërhyrje greke apo interesa të tjera rajonale. Këto janë çështje që kërkojnë verifikim serioz dhe nuk mund të trajtohen me lehtësi. Por edhe nëse ekzistojnë tentativa të tilla, përgjegjësia kryesore mbetet e institucioneve shqiptare. Është detyrë e qeverisë, e organeve ligjzbatuese dhe e strukturave të inteligjencës që të identifikojnë dhe neutralizojnë çdo ndërhyrje që cenon interesin kombëtar.
Në thelb, protesta nuk ka lindur vetëm për shkak të një investimi në Zvërnec. Zvërneci ishte shkëndija. Karburanti që ushqen këtë revoltë vjen nga një grumbullim pakënaqësish të lidhura me qeverisjen, transparencën, dialogun publik dhe perceptimin e qytetarëve se zëri i tyre po dëgjohet gjithnjë e më pak.
Pikërisht për këtë arsye, përgjigjja nuk mund të jetë as arroganca dhe as indiferenca. Kryeministri Edi Rama ka detyrimin politik dhe kushtetues të shpjegojë, të argumentojë dhe të dialogojë. Transparenca për investimet strategjike, dëgjimi i shqetësimeve të qytetarëve dhe pranimi i gabimeve kur ato ekzistojnë nuk janë shenja dobësie, por elemente të qeverisjes demokratike.
Historia ka treguar se pakënaqësia popullore nuk duhet nënvlerësuar kurrë. Një turmë e revoltuar mund të mos ketë drejtim politik, por ka forcën të imponojë ndryshime politike. Ashtu si zjarri që përhapet kur nuk kontrollohet në kohë, edhe revolta qytetare mund të marrë përmasa që askush nuk i parashikon.
Paradoksi më i madh i kësaj proteste është se ajo nuk i shërben as Edi Ramës dhe as Sali Berishës. Të dy kanë arsye të jenë të shqetësuar nga një lëvizje që nuk kontrollohet nga strukturat tradicionale politike dhe që shpreh mosbesim ndaj të gjithë klasës politike.
Në këtë moment, dorëheqja e Kryeministrit nuk duket se është zgjidhja më e dobishme për vendin. Ajo që kërkohet është diçka më e vështirë dhe më e rëndësishme: transparencë, reflektim dhe dialog i sinqertë me qytetarët. Vetëm kështu mund të shmanget thellimi i hendekut mes qeverisjes dhe popullit.
Sepse kur qytetarët dalin në shesh jo për partitë, por për veten e tyre, politika duhet të dëgjojë me kujdes.