Eksportuesit amerikanë të gazit po dalin si përfituesit më të mëdhenj të luftës së Presidentit Donald Trump me Iranin, ndërsa qeveritë në Azi përpiqen të gjejnë alternativa ndaj karburantit të Lindjes së Mesme.

Azia, më e varur se rajonet e tjera nga karburanti që kalon nëpër Ngushticën e Hormuzit, po lëkundet nga mbyllja efektive e pikës kyçe të pengimit nga Irani dhe nga sulmet iraniane në objektet e gazit në Gjirin Persik, në hakmarrje për sulmet SHBA-Izrael. Kërkesa këtu po rritet për eksportet e gazit natyror të lëngshëm (LNG) të SHBA-së, me miratimin e administratës Trump, e cila po shfrytëzon mungesat për të nxitur shitjet e gazit amerikan, edhe pse kërkon që qeveritë e tjera të ndërhyjnë për të hapur ngushticën.

“Ne duhet t’u shesim energji miqve dhe aleatëve tanë në mënyrë që ata të mos jenë të detyruar të blejnë nga kundërshtarët, në mënyrë që të mos jenë të varur nga burimet e energjisë që mund të kontrollohen”, tha Sekretari i Brendshëm i SHBA-së, Doug Burgum, javën e kaluar në Tokio, ku ai njoftoi marrëveshje energjie prej 57 miliardë dollarësh me ofruesit në Azi. “Kjo ka qenë pjesë e politikës së dominimit të energjisë të Presidentit Trump që nga Dita e Parë.”

Edhe pse qendrat e prodhimit teknologjik të Tajvanit, Japonisë dhe Koresë së Jugut kanë kaluar vite duke u përpjekur të ulin varësinë e tyre nga gazi i Lindjes së Mesme, LNG-ja amerikane shpesh është konsideruar shumë e shtrenjtë dhe e transportuar nga vende shumë të largëta për të qenë një alternativë e zbatueshme. Kjo filloi të ndryshojë vitin e kaluar kur Trump i shtyu këto qeveri, duke i kërcënuar me tarifa, që të ulin deficitet tregtare me SHBA-në. Me dëmtimin e infrastrukturës së gazit të Katarit, ndryshimi pritet të përshpejtohet.

Megjithatë, për shkak se kapaciteti i eksportit të gazit amerikan në afat të shkurtër është i kufizuar, këto ngarkesa kanë ardhur me një çmim të lartë, duke premtuar një fitim të papritur për kompanitë e gazit si Cheniere dhe Venture Global, të cilat kanë parë çmimet e aksioneve të tyre të rriten ndjeshëm.

Ekzekutivët në të dyja kompanitë kanë bërë donacione të mëdha në mbështetje të Trump. Cheniere refuzoi një kërkesë për koment. Venture Global nuk u përgjigj.

“Çmime të larta për qëllime sigurie — duhet ta pranojmë këtë”, tha në një intervistë të enjten Kuan-ting Chen, kryetar i Komitetit të Punëve të Jashtme dhe Mbrojtjes Kombëtare të legjislaturës së Tajvanit.

Edhe pse Kina është gjithashtu një importuese e madhe e LNG-së, ajo ka qenë në gjendje të zbusë tronditjen e furnizimit duke rritur prodhimin vendas dhe importet nga Rusia. Por jo edhe fqinjët e saj.

Tajvani mbështetet pothuajse tërësisht në karburantin e importuar — përfshirë industrinë e saj të prodhimit të teknologjisë që kërkon shumë energji, e cila prodhon më shumë se 90 përqind të çipave gjysmëpërçues të përparuar në botë. Ai furnizohet me një të tretën e LNG-së së tij nga Katari dhe ka rezervat më të ulëta të gazit në Azinë Lindore.

Zyrtarët tajvanezë thonë se do të rrisin importet e LNG-së nga SHBA-të duke filluar nga qershori nëpërmjet një kontrate me kompaninë Cherniere me seli në Teksas. Marrëveshjet e reja të nënshkruara me SHBA-në do ta dyfishonin pjesën amerikane të importeve të LNG-së së Tajvanit nga 10 përqind në 25 përqind deri në vitin 2029, u tha ligjvënësve Ministri i Çështjeve Ekonomike Kung Ming-hsin.

Në mënyrë të ngjashme, të varura nga gazi i Katarit, Japonia dhe Koreja e Jugut kanë nënshkruar një sërë marrëveshjesh të reja energjetike me SHBA-në, duke përfshirë kontrata shumëvjeçare furnizimi për LNG, njoftuan zyrtarët javën e kaluar. Tajlanda tha se po i kërkon Cheniere të rrisë furnizimet e LNG-së sipas një kontrate ekzistuese.

Shitësit amerikanë — të cilët prej kohësh kanë kërkuar të rrisin eksportet, pavarësisht kundërshtimit nga administrata Biden për shqetësimet klimatike dhe potencialin për rritje të çmimeve vendase — mund të maksimizojnë operacionet dhe të shtyjnë mirëmbajtjen për të përmbushur kërkesën në rritje. Por ata nuk mund ta zëvendësojnë plotësisht humbjen e furnizimeve të Katarit në afat të shkurtër, tha David Kang, kreu i kërkimit për Japoninë, Korenë dhe Tajvanin në BloombergNEF. Ata do të përfitojnë në vend të kësaj përmes “marzheve më të gjera dhe ndikimit më të fortë tregtar”, tha Kang.

Çmimet e aksioneve për eksportuesit amerikanë të gazit Cheniere dhe Venture Global u rritën të enjten pas raportimeve për sulme me raketa iraniane në qendrën më të madhe të gazit të Katarit për nga kapaciteti i eksportit, Ras Laffan. Glenfarne, zhvilluesi kryesor i një projekti LNG në Alaskë prej 44 miliardë dollarësh që ka tërhequr në mënyrë agresive investime aziatike, tha se ka pasur një rritje të interesit të investitorëve. Tajvani, Koreja e Jugut dhe Japonia janë të gjitha në procesin e finalizimit të angazhimeve.

“Ekziston një interes i vërtetë, veçanërisht me gjithçka që po ndodh në Lindjen e Mesme tani. Të gjithë do të donin që [marrëveshjet paraprake] të shndërroheshin në marrëveshje afatgjata”, tha për Reuters Adam Prestidge, president i Glenfarne Alaska LNG.

Në Tajvan, një territor vetëqeverisës që Kina është betuar ta aneksojë, kriza e karburantit ka simuluar frikën e kahershme për atë që mund të ndodhë nëse Pekini lëviz për të rrethuar ishullin dhe për të prerë rrugët detare.

Dërgesat e LNG-së zgjasin më shumë për të arritur në Azi nga SHBA-të sesa nga Gjiri. Por ato mund të ndjekin rrugët e Paqësorit që shmangin kërcënimet e paraqitura nga Irani rreth Ngushticës së Hormuzit dhe nuk kalojnë nëpër Detin e Kinës Jugore, i cili është i mbushur me baza ushtarake kineze.

Zyrtarët thonë se qeveria e Tajvanit ka siguruar furnizime të mjaftueshme me LNG deri në maj. Nga qershori, kontrata e Tajvanit me Cherniere duhet të shtojë të paktën dy dërgesa të reja mallrash me LNG në muaj, tha Tsaiying Lu, një analist energjie në Institutin e Kërkimeve për Demokraci, Shoqëri dhe Teknologji në Zhvillim me seli në Taipei, një grup mendimesh i mbështetur nga qeveria. Përveç kësaj, Tajvani ka të ngjarë të sigurojë më shumë LNG amerikane në të ashtuquajturin treg spot – edhe nëse vjen me çmime të tepruara, tha Lu.

Rezervat e forta fiskale e vendosin Tajvanin në një pozicion më të mirë sesa vendet më të varfra në Azi. Qindra stacione benzine në Kamboxhia dhe Laos janë mbyllur për shkak të ndërprerjeve të furnizimit dhe pasigurisë së çmimeve. Filipinet dhe Tailanda, të dyja aleate të SHBA-së, po zbatojnë masa për racionimin e karburantit sepse nuk mund të përballojnë sigurimin e karburantit të mjaftueshëm në tregun spot.

“Për Tajvanin tani, diversifikimi ka rëndësi”, tha Lu. “Si të balancohet më mirë çmimi midis SHBA-së dhe burimeve të tjera si Australia dhe Brunei – kjo është ajo që [qeveria] po bën tani, duke u përpjekur të krahasojë marrëveshjet e reja.”

Një ofertë ka mbërritur nga Pekini. Chen Binhua, një zëdhënës i Zyrës së Çështjeve të Tajvanit në Kinë, tha në një konferencë për shtyp më parë këtë muaj se “ribashkimi” me “atdheun e saj të fuqishëm” do ta mbronte Tajvanin nga mungesat e energjisë. “Njerëzit në Tajvan do të ishin në gjendje të gëzonin furnizime me energji më të lira, më të pastra dhe më të qëndrueshme”, tha ai.

Udhëheqësit tajvanezë e tallën idenë në parlament. “Sigurisht, kjo është e pamundur”, tha zëvendësministri i Ekonomisë Ho Chin-tsang./Washington Post